De kogelgaten zitten nog in de muur

Leestijd: 3 minuten  |  09 april 2021

Bijbelvertalen als je land in brand staat: waarom zou je dat doen? Onze medewerker Richard, werkzaam op de afdeling Programma’s, vond het antwoord op die vraag tijdens een bezoek aan de Centraal-Afrikaanse Republiek.

Ik realiseer het me als ik langsloop: de kogelgaten zitten nog in de muur. Essien lijkt aan te voelen wat ik denk en ziet dat ik mijn hoofd naar links beweeg om beter te kunnen kijken. Hij draait zich om en zegt: “Hier hebben ze inderdaad op mij en mijn vrouw geschoten. De schutters stonden waar jij nu staat, op nog geen twee meter bij ons vandaan. Ik was bang dat ze mijn vrouw…”

Het is maart 2013. Bangui, de hoofdstad van de Centraal Afrikaanse Republiek, is overmeesterd door Seleka rebellen. Ze komen naar eigen zeggen om de president van het land af te zetten, maar maken zich op grote schaal schuldig aan plundering, moord en verkrachting. Het vertaalkantoor van de vertaalorganisatie is één van de doelwitten van deze grotendeels islamitische strijders. Het kantoor wordt geplunderd, computers en een auto meegenomen, de directeur van de organisatie en zijn vrouw bijna doodgeschoten. Twee Bijbelvertalers vinden in de daaropvolgende maanden daadwerkelijk de dood.

Voor het te laat is

Waarom nu de Bijbel vertalen? De gedachte dringt zich aan me op, of ik wil of niet. “De mensen sterven,” is het antwoord van Essien. “De gemiddelde levensverwachting in de Centraal Afrikaanse Republiek is nog geen vijftig jaar. We moeten ons uiterste best doen mijn landgenoten te bereiken voor het voor hen te laat is. Soms met gevaar voor eigen leven, dat klopt. Maar ons leven is geborgen in Christus! En hoewel veel van de bewoners van ons land naar de kerk gaan, wordt de bloei van hun geloofsleven beperkt doordat zij de Schriften niet begrijpen. De Bijbel kunnen zij niet lezen omdat ze het Frans of het Sango, de nationale taal, niet voldoende machtig zijn. En ook de prediking vindt vaak in deze talen plaats. Alle reden dus om haast te maken met het vertalen van Gods Woord.”

“We moeten ons uiterste best doen mijn landgenoten te bereiken voor het voor hen te laat is. Soms met gevaar voor eigen leven.”

Indrukwekkend

Hoe langer ik hier rondloop, hoe meer ik onder de indruk raak van het doorzettingsvermogen en de vindingrijkheid van de vertalers. Aangezien de onveiligheid in het land groot is, zijn tien van de elf vertaalteams neergestreken in de relatief stabiele hoofdstad Bangui. Hier werken ze op het terrein van de vertaalorganisatie dat op een steenworp van een moslimwijk ligt. Observatieballonnen met camera’s van de Verenigde Naties hangen aan lange kabels boven het vertaalkantoor in de lucht. De vertalers bezoeken nog steeds de taalgroepen. De vertaling die zij van Bijbelboeken maken, moet niet alleen betrouwbaar, maar ook goed leesbaar zijn. Soms krijgen ze bij het checken van de tekst hulp van vluchtelingen die afkomstig zijn uit taalgroepen elders in het land. Tweemaal per jaar proberen de vertalers hun taalgroepen zelf te bezoeken. Ik heb het geluk te mogen spreken met het Gbeya vertaalteam dat net terug is van een leessessie van enkele weken in het noorden van het land.

Hart tot hart

Het vertaalproject in het Gbeya wordt – net als die in het Kaba en Lutos – mede door steun van donateurs uit Nederland ondersteund. De vertalers zijn in een VN-konvooi naar het gebied gereisd en trokken daarna verder in overvolle busjes, die een onregelmatige vorm van openbaar vervoer verzorgen. Ze sliepen in kerken en bij mensen thuis om verschillende regio’s van het taalgebied te kunnen bezoeken. Samen met de dorpsbewoners namen ze de nieuwe vertaling door en maakten hen enthousiast voor de Bijbelboeken die nog komen. Zeer vermoeid maar blij deden ze mij hun verhaal.
“Het was gevaarlijk onderweg; we zijn verschillende keren aangehouden door gewapende jongeren, maar altijd door God in bescherming genomen. We hebben van hart tot hart met de gelovigen kunnen spreken en op een aantal punten de vertaling bij kunnen schaven.”

15.000 Bijbels

De 200.000 Gbeya wonen in de omgeving van de stad Bossangoa, tegen de grens met Tsjaad. In de stad heeft de overheid nog enige invloed, maar op het platteland is de bevolking grotendeels op zichzelf en traditionele leiders aangewezen. De vertaling van het Nieuwe Testament is echter vrijwel af! Alleen de boeken Openbaringen, Hebreeën en enkele brieven moeten nog met de bevolking en de vertaalconsulent worden gecheckt. Van de vertaling van het Nieuwe Testament zullen in 2018 15.000 exemplaren worden gedrukt, en ook wordt er een audioversie verspreid voor mensen die niet kunnen lezen.

“Voor deze mensen vertalen we het Evangelie,” sluit Essien af. “Dat de Gbeya en de Kaba en de Lutos en al die andere taalgroepen in de Centraal Afrikaanse Republiek het goede nieuws van Jezus Christus in hun eigen taal mogen horen en door het geloof hoop mogen houden in deze moeilijke tijd en uit mogen zien en meebouwen aan een toekomst met Hem.”

Dit artikel verscheen eerder in ons magazine Volken & Talen.

Help mee vertalen

Ondersteun het Bijbelvertaalwerk!

Deel dit bericht

Gerelateerd

Geven met blijdschap

“Ik heb de impact van Gods Woord in de eigen taal van dichtbij mogen zien. Daarom zet ik graag een…

Lees meer

Reizen door gevaarlijk Congo

Een paar liter benzine, enkele papiertjes met Bijbelteksten en een rotsvast geloof dat hun Lese-volk de Bijbel nodig heeft in…

Lees meer

Sabura vertelt Bijbelverhalen in haar dorp

Aan de oever van een kleine poel bij het dorp Melfi staat een groep mensen bij elkaar. Vandaag worden drie…

Lees meer

Column: Een Bijbel voor de volgende generatie

Ik hoor het vaak om mij heen: ‘de jeugd heeft de toekomst’. Het zijn niet alleen politici of marketingmensen: ook…

Lees meer

Wycliffe Bijbelvertalers publiceert jaarverslag

Wycliffe Bijbelvertalers Nederland kijkt terug op een gezegend jaar 2020. Dat blijkt uit het jaarverslag dat deze week is gepubliceerd….

Lees meer

‘Ik ontdekte dat Wycliffe Bijbelvertalers niet alleen taalkundigen uitzendt’

Hanneke Louter (HR-manager Tanzania) en Willem Baarssen (financieel manager West-Afrika) zijn beiden veldmedewerkers van Wycliffe Bijbelvertalers. Ze wonen in Afrika,…

Lees meer

Bijbelvertaalwerk in stroomversnelling

Een smal, houten motorbootje gaat met volle vaart over de Congo-rivier. De eerste zonnestralen komen boven de horizon uit. De…

Lees meer

God is veel sterker dan de boze geesten

Wereldwijd zijn er 3 miljard mensen die nog nooit van Jezus hebben gehoord. Dat is 40 procent van de wereldbevolking. Deze…

Lees meer

Zaterdag 29 mei, 20.00 uur: Online event

Op zaterdagavond 29 mei organiseert Wycliffe een online event met een afwisselend en inspirerend programma. Kijk jij ook? Meer informatie…

Lees meer

Bijbelvertaalwerk ging nog nooit zo snel

PERSBERICHT – Het werk van Wycliffe Bijbelvertalers is in een stroomversnelling terecht gekomen. Met name in de Democratische Republiek Congo:…

Lees meer

Getuigenis: Moslimleider hoort Jezus’ stem

Sauli: “Door die stem wilde ik Hem leren kennen.” “Toen ik op een avond in een guesthouse wilde gaan slapen,…

Lees meer

Betrokken vanaf de start

Een laptop, stroom, een Bijbelvertaler en het liefst ook internet, dat is wat je nodig hebt om te starten met…

Lees meer

Geven is meer dan het schenken van geld

Henk Schouten, eigenaar van Schouten Europe B.V., heeft wel wat met het begrip geven. Sterker nog: het is onderdeel geworden…

Lees meer

Genade is een werkwoord

Terreur is de dagelijkse werkelijkheid voor de Ngiti, een bevolkingsgroep in het onrustige noordoosten van Congo. Lokale milities verschuilen zich in de bush,…

Lees meer

De kogelgaten zitten nog in de muur

Bijbelvertalen als je land in brand staat: waarom zou je dat doen? Onze medewerker Richard, werkzaam op de afdeling Programma’s,…

Lees meer

Bijbel brengt uitzicht en troost na jarenlange strijd

Het is een bijzonder moment voor twee groepen uit Papoea-Nieuw-Guinea. Een staakt-het-vuren wordt afgesproken en de vrede wordt getekend. Het verwoestende conflict heeft…

Lees meer

Bijbelverhalen komen tot leven!

Wat doe je als de kinderen niet naar school kunnen omdat er geen geld is voor onderwijs? Wat doe je…

Lees meer

Vijf vingers onder de mangoboom – een wijze les

Samenwerken, hoe doe je dat? En hoe doe je dat als je er allebei anders over denkt? Leer van dit…

Lees meer

Internet bedreigt de kerk in Kenia

Internet is de grootste bedreiging voor de kerk in Kenia. Waar de kerk vroeger een belangrijke rol speelde in de…

Lees meer

Dit is waarom wij meedoen met de No Choice campagne

Wereldwijd zijn er 3 miljard mensen die nog nooit van Jezus hebben gehoord. Dat is 40 procent van de wereldbevolking. Deze…

Lees meer