Reizen door gevaarlijk Congo

Leestijd: 4 minuten  |  14 juli 2021

Een paar liter benzine, enkele papiertjes met Bijbelteksten en een rotsvast geloof dat hun Lese-volk de Bijbel nodig heeft in hun eigen taal. Dat is alles wat Tabho, Abady en Melimunvu meenemen op hun reis van 1000 kilometer door de gevaarlijk gebied: de Congolese jungle. Hun missie: alle Lese vertellen over de Bijbel, die ze straks zelf kunnen lezen.

Abady kijkt bezorgd naar de lucht: het regenseizoen loopt op zijn einde, maar de aansnellende donkergrijze wolkenmassa trekt zich daar niets van aan. “Straks is de weg één grote modderpoel. Niet goed.”
De twee mannen en een vrouw maken zich klaar voor een zware tocht door het onherbergzame oerwoud van Oost-Congo. De rit is gevaarlijk: de toch al slechte wegen zullen straks veranderen in een kilometerslange bruinrode modderpoel. De grote trucks van de VN-vredesmacht MONUSCO maken de wegen nog verder onbegaanbaar. En daar waar de VN zich niet meer waagt, staan de drie Bijbelvertalers er alleen voor als ze oog in oog komen te staan met gewapende milities die zich overal in de regio ophouden.

“Ik weet dat de reis gevaarlijk is, maar dit móéten we doen”, zegt Abady. “Ons volk, de Lese, woont ver verspreid. Heel veel mensen weten nog niet dat we met een Bijbelvertaling gaan beginnen. Het is heel belangrijk om hen daar zo snel mogelijk over te vertellen. Want als mensen er vanaf het begin bij betrokken zijn, wordt de Bijbel in het Lese ook écht van hen.”

Onmisbaar

Bij de start van een nieuw vertaalproject is de mobilisatiefase onmisbaar. Mensen als Abady, Tabho en Melimunvu gaan de verschillende dorpen langs om dorpsoudsten, kerkleiders en andere mensen te betrekken bij het vertaalwerk. “We brengen de mensen letterlijk bij elkaar. Onze taal staat nog niet op schrift, en het Lese kent verschillende dialecten. We moeten dus met elkaar besluiten welk dialect we gaan gebruiken. Dat heeft een behoorlijke impact.”

Omdat de Lese heel verspreid en afgelegen leven, is het nieuws van het Bijbelvertaalproject nog lang niet overal doorgedrongen. “We kunnen onze komst niet aankondigen, dus vaak staan we zomaar bij een gemeenschap op de stoep”, zegt Abady. “Als deze mensen bezoek krijgen, is dat vaak van een internationale hulporganisatie die iets komt brengen. Het lastigste is om eerst uit te leggen dat we geen hulpverleners zijn die iets komen brengen, maar dat we iets komen vragen: hun medewerking aan de vertaling van de Bijbel.”

Als oudste van de drie legt Melimunvu vaak het eerste contact met de dorpsoudste. “Ik laat hem zien dat we komen zonder geld, met lege handen, maar wel met de belofte van het Woord van God. We vragen de dorpsoudste of hij een bijeenkomst wil organiseren met andere belangrijke mensen in het dorp.”

Het verhaal gaat verder onder de afbeelding

gevaarlijk

Zelf bijdragen

“Niet iedereen zit direct te wachten op een Bijbel in de eigen taal”, zegt Tabho, de enige vrouw in het mobilisatieteam. “De mensen hebben nooit een Bijbel gehad, laat staan een Bijbel in de eigen taal. In hun manier van denken waren het de muzungu, de blanke mannen, die alles regelden voor het geloof. Nu vragen we hen ineens om zelf bij te dragen. Daar moeten mensen vaak echt aan wennen.”

Toch kijken veel mensen in Congo reikhalzend uit naar een Bijbel in de eigen taal. “Tijdens ons vorige bezoek bezochten we een dorp waar helemaal geen Bijbel was. Niet in het Swahili, niet in het Frans, niet in het Lingala: niks. De enige voorganger in dat dorp liep tien kilometer naar het dichtstbijzijnde buurdorp om daar bij een collegadominee de Bijbeltekst over te schrijven waarover hij die zondag wilde preken. Stel je voor: tien kilometer lopen, een paar Bijbelverzen overschrijven uit de Lingala-Bijbel, een taal die je niet eens goed begrijpt, en dan weer tien kilometer terug. De dominee vertelde me: ‘Ik was op een avond bezig met het voorbereiden van de preek over een tekst uit Jesaja. Terwijl ik aan het schrijven was, bedacht ik: De Heere Jezus heeft ook over deze tekst gepreekt! Ik heb alles uit mijn handen laten vallen en ben diezelfde avond nog naar mijn buurman tien kilometer verderop gelopen, om te controleren of dat waar is. Maar toen ik aankwam, was hij er niet. Ik ben weer naar huis gegaan, en heb die zondag een halve preek gehouden. Ik durfde Jezus’ woorden niet op goed geluk na te spreken.’”

Betrokken

Vaak is het voor mensen moeilijk om de omvang van het vertaalproject te begrijpen. “Niet lang geleden las ik een proefvertaling voor van het verhaal van Jona. Daarna kwamen mensen naar me toe en vroegen: ‘Kunnen we die Bijbel volgende week al krijgen?’ Dan leggen we uit hoeveel mooie verhalen er in de Bijbel staan en dat het nog jaren duurt om die hele Bijbel te vertalen. We vragen hen om bij te dragen aan de vertaling. Dat vind ik zelf best moeilijk: we komen daar aan op een motorfiets en we vragen mensen die helemaal niets hebben om een bijdrage. Maar het is belangrijk dat mensen zich betrokken voelen, en dat kan ook op een andere manier dan door geld te geven. In een dorp hebben ze een gezamenlijke akker aangelegd, die door alle dorpsgenoten wordt onderhouden. De opbrengst van de geoogste cacaobonen en de bananen gebruiken we voor het Bijbelvertaalwerk. Iemand zei tegen me: ‘Die Bijbel die we straks krijgen, die heb ik met mijn eigen
handen mogelijk gemaakt.’ Die handen hielden geen pen vast, maar wel de schoffel waarmee we het land bewerkten. ‘Het is straks echt onze Bijbel: niet geleend van de blanken, maar ontvangen van God en door onszelf vertaald.’ Dat raakt me echt: ik wil zoeken naar de bijdrage van het hart.”

Juist die kleine, vaak vooral symbolische bijdragen zijn belangrijk voor het vertaalwerk. “In sommige grotere Lese-dorpen wordt soms bijna neergekeken op de eigen taal. De rijken in het dorp willen niet bijdragen aan Bijbelvertaalwerk: ze vinden het Lese een taal voor de onderklasse. Mensen die gestudeerd hebben spreken voldoende Swahili of Frans, en hebben die Bijbel volgens hen niet nodig; zij zien de vertaling in het Lese als een stap terug. Maar de overgrote meerderheid van de Lese zijn gewone mensen, en juist zij verlangen naar het Woord en dragen daar dus ook zelf aan bij. Ik zie elke dag hoe waar het is dat Jezus gekomen is voor de gewone mensen, de armen en zwakken in de samenleving.”

Gevaarlijk

Melimunvu maakt de ene na de andere gevaarlijke reis door het gebied van zijn volk, om mensen te vertellen over het Woord van God. “Ik weet dat het gevaarlijk is en dat ik makkelijk een veiliger baantje kan vinden in het dorp waar ik opgroeide. Maar ik blijf dit werk, dat gevaarlijk is, doen, omdat ik me geroepen voel. Uit liefde voor mijn volk en uit liefde voor God. Pas was ik in een dorp waar net een oude vrouw overleden was. Niemand in dat dorp had een Bijbel om tijdens de uitvaart uit voor te lezen. Ik heb toen een stukje voorgedragen uit een proefvertaling. Na afloop kwamen de mensen rennend achter me aan. Sommigen probeerden het papier uit m’n handen te grissen, zozeer hongeren mensen naar het Evangelie.”

Dit verhaal werd eerder gepubliceerd in Wycliffe Nieuws. Meer weten over het belang van Bijbelvertaalwerk? Lees hier verder.

Deel dit bericht

Gerelateerd

Een levende getuige

Ain*, een jonge Aziatische vrouw vertelt: ‘Ik was altijd erg snel boos; naar mijn ouders toe gedroeg ik me respectloos…

Lees meer

De Bijbel in je moedertaal

Sta jij weleens stil bij het belang van de Bijbel in je moedertaal? Stel je eens voor dat je de…

Lees meer

Bijbel in Gebarentaal

Afgelopen zondag was Hannah Bout te gast in de nieuwe rubriek ‘De Bijbel leeft’ in het programma Groot Nieuws bij…

Lees meer

Een hedendaagse Jona

Verstijfd van angst luisterde Marie Yalemoto naar de geweerschoten in het regenwoud rond haar dorp. Zouden ze haar man Gaspard…

Lees meer

Een geluk bij een ongeluk

Het is nacht en het vriest dat het kraakt. Vladimir Burnashev werkt voor Wycliffe Rusland. Vladimir – afgekort Vova –…

Lees meer

Wakker geschud door de waarheid

Het is voor de Adzera christenen ontzettend lastig om een christelijk leven te leiden. Want hoe breek je met zonden…

Lees meer

Bram van Grootheest, CEO of Wycliffe Bible Translators Netherlands, is leaving the organisation after more than 16 years

Bram van Grootheest, CEO of Wycliffe Bible Translators Netherlands, is leaving the organisation after more than 16 years. Van Grootheest…

Lees meer

Algemeen directeur Bram van Grootheest vertrekt na ruim 16 jaar

Algemeen directeur Bram van Grootheest vertrekt na ruim 16 jaar bij Wycliffe Bijbelvertalers Nederland. Van Grootheest gaf jarenlang met volle…

Lees meer

Download hier het Advent Bijbelleesrooster

Gisteren reserveerde ik vijf minuten van mijn tijd om na te denken over hoe het zou zijn als ik geen Bijbel…

Lees meer

Rolf Heij uitgezonden als softwareontwikkelaar

Rolf Heij is zondag 29 oktober 2023 in bediening van zendeling gesteld in de Sionskerk in Krimpen aan den IJssel….

Lees meer

Het Bijbelvertaalwerk gaat sneller dan ooit 

Het Bijbelvertaalwerk gaat sneller dan ooit: uit onze jaarlijkse statistieken van het wereldwijde Bijbelvertaalwerk blijkt dat het werk snel vordert….

Lees meer

Uniek bezoek uit Ethiopië voor predikanten

De directeur van Wycliffe Ethiopië, Tefera Endalew, brengt in oktober een uniek bezoek aan Nederland. Hij is op dinsdag 10…

Lees meer

Johan en Anne uitgezonden naar Zuidoost-Azië voor Bijbelvertaalwerk 

Twee veldmedewerkers, Johan en Anne*, zijn uitgezonden door de Hersteld Hervormde Gemeente waarvan zij deel uitmaken. Bij de uitzending zijn…

Lees meer

Jaarverslag 2022 | Volop in beweging

Het wereldwijde Bijbelvertaalwerk is volop in beweging. Dat blijkt uit ons jaarverslag, dat deze week verscheen. Op dit moment zijn…

Lees meer

Ann Voskamp: “Ik raakte de weg kwijt”

Bedolven onder de aanrollende golven van het leven raakte Ann Voskamp (49) de weg kwijt. Over levensstormen heb je geen…

Lees meer

In memoriam: oud-veldmedewerker Piet Huttenga

Afgelopen vrijdag is oud-veldmedewerker Piet Huttenga op zijn 71e verjaardag plotseling overleden aan een hartstilstand. Hij laat zijn vrouw Helena…

Lees meer

‘Het lezen van de Bijbel werd mijn redding’

‘Iedereen een Bijbel in de eigen taal’, dat is het verlangen van Wycliffe Bijbelvertalers. In ruim twintig landen zet Wycliffe…

Lees meer

Wycliffe Bijbelvertalers en ZHHK gaan samenwerken

De Zending Hersteld Hervormde Kerk (ZHHK) en Wycliffe Bijbelvertalers hebben op 8 februari een samenwerkingsovereenkomst getekend. De intentie is om…

Lees meer

Gods Woord biedt hoop voor vluchtelingen

DR CONGO – De Vanuma-Bijbelvertalers moesten vluchten. Hun leven liep gevaar. Dat weerhoudt hen er echter niet van om verder…

Lees meer

Vacatures bij Wycliffe Bijbelvertalers

Wycliffe Bijbelvertalers is op zoek naar versterking van het team in Nederland. Bij de afdeling Relatiebeheer is er ruimte voor…

Lees meer