Reizen door gevaarlijk Congo

Leestijd:  |  18 april 2019

BUNIA, D.R. CONGO – Een paar liter benzine, enkele papiertjes met Bijbelteksten en een rotsvast geloof dat hun Lese-volk de Bijbel nodig heeft in hun eigen taal. Dat is alles wat Tabho, Abady en Melimunvu meenemen op hun reis van 1000 kilometer door de Congolese jungle. Hun missie: alle Lese vertellen over de Bijbel, die ze straks zelf kunnen lezen.

Door Arend Pleysier

Abady kijkt bezorgd naar de lucht: het regenseizoen loopt op zijn einde, maar de aansnellende donkergrijze wolkenmassa trekt zich daar niets van aan. “Straks is de weg één grote modderpoel. Niet goed.”
De twee mannen en een vrouw maken zich klaar voor een zware tocht door het onherbergzame oerwoud van Oost-Congo. De rit is gevaarlijk: de toch al slechte wegen zullen straks veranderen in een kilometerslange bruinrode modderpoel. De grote trucks van de VN-vredesmacht MONUSCO maken de wegen nog verder onbegaanbaar. En daar waar de VN zich niet meer waagt, staan de drie Bijbelvertalers er alleen voor als ze oog in oog komen te staan met gewapende milities die zich overal in de regio ophouden.

“Ik weet dat de reis gevaarlijk is, maar dit móéten we doen”, zegt Abady. “Ons volk, de Lese, woont ver verspreid. Heel veel mensen weten nog niet dat we met een Bijbelvertaling gaan beginnen. Het is heel belangrijk om hen daar zo snel mogelijk over te vertellen. Want als mensen er vanaf het begin bij betrokken zijn, wordt de Bijbel in het Lese ook écht van hen.”

Onmisbaar
Bij de start van een nieuw vertaalproject is de mobilisatiefase onmisbaar. Mensen als Abady, Tabho en Melimunvu gaan de verschillende dorpen langs om dorpsoudsten, kerkleiders en andere mensen te betrekken bij het vertaalwerk. “We brengen de mensen letterlijk bij elkaar. Onze taal staat nog niet op schrift, en het Lese kent verschillende dialecten. We moeten dus met elkaar besluiten welk dialect we gaan gebruiken. Dat heeft een behoorlijke impact.”

Omdat de Lese heel verspreid en afgelegen leven, is het nieuws van het Bijbelvertaalproject nog lang niet overal doorgedrongen. “We kunnen onze komst niet aankondigen, dus vaak staan we zomaar bij een gemeenschap op de stoep”, zegt Abady. “Als deze mensen bezoek krijgen, is dat vaak van een internationale hulporganisatie die iets komt brengen. Het lastigste is om eerst uit te leggen dat we geen hulpverleners zijn die iets komen brengen, maar dat we iets komen vragen: hun medewerking aan de vertaling van de Bijbel.”

Als oudste van de drie legt Melimunvu vaak het eerste contact met de dorpsoudste. “Ik laat hem zien dat we komen zonder geld, met lege handen, maar wel met de belofte van het Woord van God. We vragen de dorpsoudste of hij een bijeenkomst wil organiseren met andere belangrijke mensen in het dorp.”

Zelf bijdragen
“Niet iedereen zit direct te wachten op een Bijbel in de eigen taal”, zegt Tabho, de enige vrouw in het mobilisatieteam. “De mensen hebben nooit een Bijbel gehad, laat staan een Bijbel in de eigen taal. In hun manier van denken waren het de muzungu, de blanke mannen, die alles regelden voor het geloof. Nu vragen we hen ineens om zelf bij te dragen. Daar moeten mensen vaak echt aan wennen.”

Toch kijken veel mensen in Congo reikhalzend uit naar een Bijbel in de eigen taal. “Tijdens ons vorige bezoek bezochten we een dorp waar helemaal geen Bijbel was. Niet in het Swahili, niet in het Frans, niet in het Lingala: niks. De enige voorganger in dat dorp liep tien kilometer naar het dichtstbijzijnde buurdorp om daar bij een collegadominee de Bijbeltekst over te schrijven waarover hij die zondag wilde preken. Stel je voor: tien kilometer lopen, een paar Bijbelverzen overschrijven uit de Lingala-Bijbel, een taal die je niet eens goed begrijpt, en dan weer tien kilometer terug. De dominee vertelde me: ‘Ik was op een avond bezig met het voorbereiden van de preek over een tekst uit Jesaja. Terwijl ik aan het schrijven was, bedacht ik: De Heere Jezus heeft ook over deze tekst gepreekt! Ik heb alles uit mijn handen laten vallen en ben diezelfde avond nog naar mijn buurman tien kilometer verderop gelopen, om te controleren of dat waar is. Maar toen ik aankwam, was hij er niet. Ik ben weer naar huis gegaan, en heb die zondag een halve preek gehouden. Ik durfde Jezus’ woorden niet op goed geluk na te spreken.’”

Betrokken
Vaak is het voor mensen moeilijk om de omvang van het vertaalproject te begrijpen. “Niet lang geleden las ik een proefvertaling voor van het verhaal van Jona. Daarna kwamen mensen naar me toe en vroegen: ‘Kunnen we die Bijbel volgende week al krijgen?’ Dan leggen we uit hoeveel mooie verhalen er in de Bijbel staan en dat het nog jaren duurt om die hele Bijbel te vertalen. We vragen hen om bij te dragen aan de vertaling. Dat vind ik zelf best moeilijk: we komen daar aan op een motorfiets en we vragen mensen die helemaal niets hebben om een bijdrage. Maar het is belangrijk dat mensen zich betrokken voelen, en dat kan ook op een andere manier dan door geld te geven. In een dorp hebben ze een gezamenlijke akker aangelegd, die door alle dorpsgenoten wordt onderhouden. De opbrengst van de geoogste cacaobonen en de bananen gebruiken we voor het Bijbelvertaalwerk. Iemand zei tegen me: ‘Die Bijbel die we straks krijgen, die heb ik met mijn eigen
handen mogelijk gemaakt.’ Die handen hielden geen pen vast, maar wel de schoffel waarmee we het land bewerkten. ‘Het is straks echt onze Bijbel: niet geleend van de blanken, maar ontvangen van God en door onszelf vertaald.’ Dat raakt me echt: ik wil zoeken naar de bijdrage van het hart.”

Juist die kleine, vaak vooral symbolische bijdragen zijn belangrijk voor het vertaalwerk. “In sommige grotere Lese-dorpen wordt soms bijna neergekeken op de eigen taal. De rijken in het dorp willen niet bijdragen aan Bijbelvertaalwerk: ze vinden het Lese een taal voor de onderklasse. Mensen die gestudeerd hebben spreken voldoende Swahili of Frans, en hebben die Bijbel volgens hen niet nodig; zij zien de vertaling in het Lese als een stap terug. Maar de overgrote meerderheid van de Lese zijn gewone mensen, en juist zij verlangen naar het Woord en dragen daar dus ook zelf aan bij. Ik zie elke dag hoe waar het is dat Jezus gekomen is voor de gewone mensen, de armen en zwakken in de samenleving.”

Melimunvu maakt de ene na de andere gevaarlijke reis door het gebied van zijn volk, om mensen te vertellen over het Woord van God. “Ik weet dat het gevaarlijk is en dat ik makkelijk een veiliger baantje kan vinden in het dorp waar ik opgroeide. Maar ik blijf dit doen, omdat ik me geroepen voel. Uit liefde voor mijn volk en uit liefde voor God. Pas was ik in een dorp waar net een oude vrouw overleden was. Niemand in dat dorp had een Bijbel om tijdens de uitvaart uit voor te lezen. Ik heb toen een stukje voorgedragen uit een proefvertaling. Na afloop kwamen de mensen rennend achter me aan. Sommigen probeerden het papier uit m’n handen te grissen, zozeer hongeren mensen naar het Evangelie.”

STEUN HET BIJBELVERTAALWERK!

 

Dit artikel verscheen onlangs in ons magazine Volken & Talen. Meewerken aan het Bijbelvertaalwerk? Dat kan! Bid mee via de Wycliffe Gebedskalender of steun het werk financieel

Help mee vertalen

Ondersteun het Bijbelvertaalwerk!

Deel dit bericht

Gerelateerd

Delen en vermenigvuldigen

Feest in Nederland: het bookazine Vol Bewondering dat we al zo lang wilden uitbrengen, is klaar! In 50 verhalen leest…

Lees meer

Honger naar Gods Woord

De Idaasha hebben honger naar Gods Woord, maar vertaalwerk vraagt vaak tientallen jaren geduld. Maar in Benin heeft het Idaasha…

Lees meer

Nog ruim 2.000 taalgroepen wachten op vertaalproject van de Bijbel

Van de ruim 7.000 talen die wereldwijd worden gesproken, wachten nog ruim 2.000 op een vertaalproject van de Bijbel. Dit…

Lees meer

Een nieuw lied, een lied van bewondering

Onlangs deelden we het bijzondere verhaal van de opdraging van het Koei Nieuwe Testament. Nog niet gelezen? Doen! Ik had…

Lees meer

Dit is wat Gods Woord wereldwijd teweeg brengt

Vandaag verschijnt bij Wycliffe Bijbelvertalers Nederland een uniek bookazine met de titel: Vol bewondering. In het bookazine staan 50 korte,…

Lees meer

Het grootste geschenk ooit

Er trekt een stoet van zo’n 400 man door de stoffige straten van het Cambodjaanse dorp. Sierlijke vlaggetjes wuiven in…

Lees meer

5 taalkundige redenen waarom Google Translate de Bijbel niet kan vertalen

Waarom gebruiken we niet gewoon Google Translate voor het vertalen van de Bijbel? Hier lees je vijf taalkundige redenen waarom…

Lees meer

Opnieuw een Bijbelvertaler vermoord in Kameroen

De lokale pastor Christopher Tanjoh is op 7 augustus vermoord bij een aanval in zijn dorp in Kameroen. Hij was…

Lees meer

We hebben een grote God

‘Dit is het nieuwe normaal’, een zin die u wellicht al vaak heeft gehoord. Wat voor mij nooit ‘normaal’ zal…

Lees meer

‘We geloven dat deze Bijbel levens zal veranderen’

Ben je wel eens ongeduldig omdat je pakketje nog niet is gearriveerd? Wij kunnen meestal precies bijhouden wanneer een pakket…

Lees meer

Familie Bout voor Wycliffe naar Roemenië

Alfred en Hannah Bout zijn zondagmiddag uitgezonden voor Wycliffe Bijbelvertalers. De kerkdienst, waarin zij Gods zegen vroegen over hun werk,…

Lees meer

Livestream bekijken op 27 juni

Op zaterdagavond 27 juni 2020 van 20.00-21.00 uur viert Wycliffe haar 50-jarig jubileum met een live uitzending (via YouTube). Dankbaarheid…

Lees meer

Wederkomst dichtbij

We naderen de dag waarop elke taalgroep op aarde toegang heeft tot het Woord van God. Alleen al in het…

Lees meer

Door de Bijbel weet So Phy dat ze van waarde is

In de verte ziet de Cambodjaanse So Phy ze al aankomen: de Bijbelvertalers die sinds kort in haar dorp wonen….

Lees meer

Wycliffe in 2019: Vertaalwerk in een stroomversnelling

Wycliffe Bijbelvertalers Nederland kan terugkijken op een mooi 2019. Dat blijkt uit het jaarverslag dat deze week is gepubliceerd. Zo…

Lees meer

De Geest doorbreekt de grenzen

Het zal u niet zijn ontgaan: Wycliffe Nederland viert haar 50-jarig bestaan. Om dit te vieren zijn we met een…

Lees meer

6 manieren om dankbaar te leven

Uit onderzoek blijkt dat wanneer mensen dankbaarheid uiten, ze gelukkiger zijn en positiever in het leven staan. We lezen dat…

Lees meer

“Er zit zoveel kracht in Gods Woord”

Henk Binnendijk over het belang van de Bijbel “De Bijbel is er voor gewone mensen.” Aan het woord is Henk…

Lees meer

Huis en haard – gedicht

Huis en Haard Ik wil naar huis- een plek waar mijn hart kan ademen zonder opgejaagd gevoel een plaats waar…

Lees meer

‘Ik help mensen graag Gods cadeau uitpakken’

Moedertaalonderwijs als basis van Bijbelvertaalwerk Het klinkt als een open deur, maar goed lees- en schrijfonderwijs in de moedertaal levert…

Lees meer