Eerste Tanzaniaanse vertaaladviseur voor Mara-project

Leestijd:  |  05 april 2016

Vrijdag was het een beetje feest op het Bijbelvertaalcentrum in Musoma. Tijdens de ochtendpauze stond er nu niet alleen zoete thee met mandazi’s op ons te wachten, maar ook vier feestelijk versierde cakes. Wat viel er te vieren?

Na ruim twee jaar training heeft één van onze Tanzaniaanse Bijbelvertalers, dominee Waynse, zijn opleiding tot vertaaladviseur afgerond! Op dezelfde dag is hij officieel aangesteld en mag hij nu Bijbelvertalers voor andere talen gaan adviseren bij het vertaalwerk. Dominee Waynse is de eerste lokale medewerker in ons project die deze prachtige baan heeft gekregen. En we zijn ontzettend trots op hem en zijn ongelooflijke inzet om zover te komen.

Oplossingen

Tot voor kort werd de rol van vertaaladviseur eigenlijk alleen door Westerse zendingswerkers vervuld, ook in ons project. Het was de rol die ikzelf kreeg toen we in januari 2009 met het vertaalwerk begonnen. Het is heel nauwkeurig werk waarin je heel zorgvuldig de betekenis van de Griekse of Hebreeuwse tekst vergelijkt met de betekenis van de nieuw vertaalde Bijbelgedeeltes. De Bijbelvertalers doen het vertaalwerk, maar er blijken altijd nog veel dingen over te blijven die verbeterd moeten worden. Een adviseur helpt de vertalers deze dingen te zien en hen te helpen in de zoektocht naar oplossingen. Hoe meer ervaring een adviseur heeft, des te beter hij of zij de vertalers kan helpen.

Briljant

Het voordeel van Westerse adviseurs is dat ze vaak goed opgeleid zijn in exegetisch werk en een oog voor detail en consistentie hebben. Een groot nadeel is altijd geweest dat ze niet de talen beheersen of de cultuur begrijpen waarbinnen de talen gebruikt worden. Dit belemmert uiteraard nogal hoe waardevol hun adviezen zullen zijn. Soms kunnen suggesties exegetisch briljant en correct zijn, maar onmogelijk om te vertalen in een bepaalde taal of cultuur. Het kost echt een paar jaar voordat een adviseur voldoende de taal en cultuur heeft geleerd om aan te voelen wat wel of niet kan.

Gave

Een lokale adviseur spreekt zelf vaak een taal die verwant is aan de taal waarvoor hij adviseert. Dat geeft een enorme voorsprong. Iemand die een verwante cultuur van binnenuit kent en een helder inzicht heeft in vertaalwerk, zal vrij natuurlijk aanvoelen waar eventuele problemen te verwachten zijn. Dominee Waynse verrast mij telkens weer met vragen waar een ander niet op zou komen. En vaak heeft hij een punt wat in de vertaling verbeterd moet worden. Echt een gave waar we graag gebruik van maken.

Niveau

Toch heeft ieder voordeel ook zijn nadeel. Onze vertalers zijn meestal in Tanzania opgeleid, in een onderwijssysteem dat weinig nadruk legt op zelfstandig logisch denken of aandacht voor detail. Dat zien we terug in het werk van onze vertalers, en ook in dat van onze adviseurs in opleiding. Geen van hen beheerst de Bijbelse talen en Engels slechts tot op zeker niveau. Dat is uiteraard een belemmering, maar niet iets wat onoverkomelijk is.

Een lokale adviseur spreekt vaak een taal die verwant is aan de taal waarvoor hij adviseert. Dat geeft een enorme voorsprong.

Tevreden

In de afgelopen twee en een half jaar heb ik geprobeerd om dominee Waynse en twee andere adviseurs-in-opleiding een methode aan te leren waarin ze grondig werk kunnen doen zonder de Bijbelse grondtalen zelf te beheersen. Van tevoren wisten we niet hoever ze zouden komen, maar we zijn tevreden over wat ze hebben bereikt. Waynse heeft in het afgelopen jaar onder begeleiding zes Bijbelboeken gecontroleerd als adviseur, en in al die gevallen bleek tijdens de eindcontrole door een externe vertaalconsulent dat hij de meeste problemen in de tekst had gezien en samen met de vertalers opgelost. Waynse heeft getoond dat hij het kan, en we dankbaar dat hij nu gepromoveerd kon worden tot vertaaladviseur.

Droom

Voor anderen is het misschien om het even wie dit adviseurswerk doet, een westerse zendingswerker of een lokale medewerker. Voor mij is het dat niet. Mijn droom is altijd geweest om lokale vertalers aan te moedigen zich maximaal te ontplooien, en daar dan optimaal gebruik van te maken. Mijn droom is een Bijbelvertaalbeweging die meer en meer door lokale medewerkers gedragen en geleid wordt. Dat is in sommige landen makkelijker dan in andere, en ik zal niet zeggen dat Tanzania een eenvoudige situatie is. Het opleidingsniveau is gemiddeld niet hoog en bepaalde culturele waarden botsen met sommige Bijbelse principes en met een streven naar excellentie. We zullen moeten zien hoe en wanneer deze beweging grotendeels door Tanzanianen geleid kan worden, maar het blijft wel ons streven.

Voorbeeld

Ik ben blij dat dominee Waynse zijn training succesvol heeft afgerond, ook al duurde het wat langer dan vooraf ingeschat. En er zijn nog twee kandidaten die hopelijk later dit jaar of volgend jaar er klaar voor zijn. Voor mij zijn het tekenen van hoop. En daarom was vrijdag voor mij méér dan een viering met cake, een certificaat, een cadeau en speeches. Hopelijk zien zijn collega’s een inspirerend voorbeeld van waar visie en toewijding in kan resulteren, en ik hoop dat dat een stimulans zal zijn voor iedereen.

Deze blog is met toestemming overgenomen van de weblog van veldmedewerkers André en Dorien Kamphuis. Doneren voor hun werk? Dat kan via hun persoonlijke pagina.

Help mee vertalen

Ondersteun het Bijbelvertaalwerk!

Deel dit bericht

Gerelateerd

Delen en vermenigvuldigen

Feest in Nederland: het bookazine Vol Bewondering dat we al zo lang wilden uitbrengen, is klaar! In 50 verhalen leest…

Lees meer

Honger naar Gods Woord

De Idaasha hebben honger naar Gods Woord, maar vertaalwerk vraagt vaak tientallen jaren geduld. Maar in Benin heeft het Idaasha…

Lees meer

Nog ruim 2.000 taalgroepen wachten op vertaalproject van de Bijbel

Van de ruim 7.000 talen die wereldwijd worden gesproken, wachten nog ruim 2.000 op een vertaalproject van de Bijbel. Dit…

Lees meer

Een nieuw lied, een lied van bewondering

Onlangs deelden we het bijzondere verhaal van de opdraging van het Koei Nieuwe Testament. Nog niet gelezen? Doen! Ik had…

Lees meer

Dit is wat Gods Woord wereldwijd teweeg brengt

Vandaag verschijnt bij Wycliffe Bijbelvertalers Nederland een uniek bookazine met de titel: Vol bewondering. In het bookazine staan 50 korte,…

Lees meer

Het grootste geschenk ooit

Er trekt een stoet van zo’n 400 man door de stoffige straten van het Cambodjaanse dorp. Sierlijke vlaggetjes wuiven in…

Lees meer

5 taalkundige redenen waarom Google Translate de Bijbel niet kan vertalen

Waarom gebruiken we niet gewoon Google Translate voor het vertalen van de Bijbel? Hier lees je vijf taalkundige redenen waarom…

Lees meer

Opnieuw een Bijbelvertaler vermoord in Kameroen

De lokale pastor Christopher Tanjoh is op 7 augustus vermoord bij een aanval in zijn dorp in Kameroen. Hij was…

Lees meer

We hebben een grote God

‘Dit is het nieuwe normaal’, een zin die u wellicht al vaak heeft gehoord. Wat voor mij nooit ‘normaal’ zal…

Lees meer

‘We geloven dat deze Bijbel levens zal veranderen’

Ben je wel eens ongeduldig omdat je pakketje nog niet is gearriveerd? Wij kunnen meestal precies bijhouden wanneer een pakket…

Lees meer

Familie Bout voor Wycliffe naar Roemenië

Alfred en Hannah Bout zijn zondagmiddag uitgezonden voor Wycliffe Bijbelvertalers. De kerkdienst, waarin zij Gods zegen vroegen over hun werk,…

Lees meer

Livestream bekijken op 27 juni

Op zaterdagavond 27 juni 2020 van 20.00-21.00 uur viert Wycliffe haar 50-jarig jubileum met een live uitzending (via YouTube). Dankbaarheid…

Lees meer

Wederkomst dichtbij

We naderen de dag waarop elke taalgroep op aarde toegang heeft tot het Woord van God. Alleen al in het…

Lees meer

Door de Bijbel weet So Phy dat ze van waarde is

In de verte ziet de Cambodjaanse So Phy ze al aankomen: de Bijbelvertalers die sinds kort in haar dorp wonen….

Lees meer

Wycliffe in 2019: Vertaalwerk in een stroomversnelling

Wycliffe Bijbelvertalers Nederland kan terugkijken op een mooi 2019. Dat blijkt uit het jaarverslag dat deze week is gepubliceerd. Zo…

Lees meer

De Geest doorbreekt de grenzen

Het zal u niet zijn ontgaan: Wycliffe Nederland viert haar 50-jarig bestaan. Om dit te vieren zijn we met een…

Lees meer

6 manieren om dankbaar te leven

Uit onderzoek blijkt dat wanneer mensen dankbaarheid uiten, ze gelukkiger zijn en positiever in het leven staan. We lezen dat…

Lees meer

“Er zit zoveel kracht in Gods Woord”

Henk Binnendijk over het belang van de Bijbel “De Bijbel is er voor gewone mensen.” Aan het woord is Henk…

Lees meer

Huis en haard – gedicht

Huis en Haard Ik wil naar huis- een plek waar mijn hart kan ademen zonder opgejaagd gevoel een plaats waar…

Lees meer

‘Ik help mensen graag Gods cadeau uitpakken’

Moedertaalonderwijs als basis van Bijbelvertaalwerk Het klinkt als een open deur, maar goed lees- en schrijfonderwijs in de moedertaal levert…

Lees meer