5 taalkundige redenen waarom Google Translate de Bijbel niet kan vertalen

Leestijd: 5 minuten  |  21 augustus 2020

Waarom gebruiken we niet gewoon Google Translate voor het vertalen van de Bijbel? Hier lees je vijf taalkundige redenen waarom menselijke vertalers nodig zijn voor duidelijke, nauwkeurige Bijbelvertalingen.

1. Hoe complex is een woord?

Wat is het langste woord dat je kunt bedenken? Misschien is het een wetenschappelijke term of de naam van een specifieke fobie. Hoe het ook zij, het langste woord dat je kunt bedenken, kan hier waarschijnlijk niet tegenop:

yanataycaćhayalpachiwshillacmanlätacchućh-cansi

Dat is een enkel grammaticaal woord in de Wanca Quechua-taal van Peru. Het bestaat uit 46 letters. Dit ene woord in Wanca Quechua vertaalt zich ruwweg in een volledige (hoewel niet grammaticaal correcte) zin:

“Bovendien weet ik niet zeker of ik je zelfs kan helpen om het helemaal zwart te maken of niet, meneer.”

Het langste woord ter wereld is een woord van 189.819 letters. Google Translate kan de complexiteit van woorden niet volledig aan.

2. Wacht, dit woord bestaat niet!

Iets dat fascinerend is aan verschillende talen is dat ze niet altijd dezelfde woorden delen. Het voelt alsof we een woord hebben voor elke situatie en elk item in het Nederlands, maar dat is niet het geval. Zo is er in het Indonesisch een woord dat de actie beschrijft van iemand op de andere schouder tikken om hem in de verkeerde richting te laten kijken: Mencolek. In het Nederlands is daar geen woord voor.

Er zijn ook woorden die niet in andere talen voorkomen. De Chuka-sprekers in Kenia hebben geen woord voor ‘ambassadeur’ of ‘gezant’. Dit werd problematisch toen het Chuka- vertaalteam Efeze 6 vers 20 aan het vertalen was: ‘waarvan ik een gezant ben in ketenen, opdat ik daarin vrijmoedig mag spreken, zoals ik moet spreken’ (HSV).

Het team raadpleegde de leden van de gemeenschap over het woord en zij bepaalden dat de opties die het dichtst bij elkaar kwamen woorden waren voor ‘spion’, ‘woordvoerder’, ‘boodschapper’ en ‘vertegenwoordiger’. Het team besloot het zelfstandig naamwoord ‘ambassadeur’ te vervangen door ‘boodschapper’ en het woord te versterken met het werkwoord ‘vertegenwoordigen’.

3. Omdat we bewerken

Bewerken houdt meestal in dat wordt gecontroleerd of de tekst grammaticaal correct is, de zinnen goed zijn gestructureerd en we controleren of alles logisch is.

Voor het vertaalteam van Mbe in Nigeria werd dit een probleem toen ze Lukas 2:7 aan het herzien waren, waar Jezus wordt beschreven als liggend in een kribbe. Het team had het woord ókpáng – een traditionele wieg die door de Mbe werd gebruikt – gebruikt voor de term ‘kribbe’. Het probleem is dat een ókpáng iets is dat elke Mbe-moeder wil dat haar pasgeboren baby wordt geplaatst, dus de betekenis ging verloren.

Een vertaler zei:

‘We voeren onze dieren uit een oude, versleten mand die niet meer bruikbaar is, behalve om de dieren te voeren. We noemen het ‘ɛ́dzábrí.’.

Het team testte het door het verhaal van Jezus’ geboorte voor te lezen aan kerkgroepen en individuen in Mbe-dorpen. Terwijl de Mbe luisterde, waren ze zichtbaar ontroerd. Ze zagen de pasgeboren baby in de voedermand van de dieren liggen en begrepen dat Jezus bereid was alles te doen wat nodig was om hen te bereiken.

4. Graven buiten het woordenboek

Als je voor het eerst Nederlands leert en je leert de verleden tijd van woorden, dan leer je dat ‘lopen’ ‘liep’ wordt en zou je logischerwijs kunnen aannemen dat ‘kopen’ ‘kiep’ wordt. We weten allemaal dat dat niet zo is.

De Hdi-vertalers in Kameroen leerden dat ze voor bijna elk werkwoord vormen konden vinden die eindigen op -i, -a en -u.

Maar als het op het woord ‘liefde’ aankwam, konden ze alleen vormen vinden die eindigen op -i en -a: dvi en dva. Dus waarom niet -u? De vertalers ontdekten dat in Hdi dat soort liefde – dvu – niet kon bestaan ​​omdat het betekende dat je van iemand zou houden, wat er ook gebeurt. Op dat moment realiseerden de vertalers zich dat God zo van mensen houdt. Met één simpele klinker veranderde alles. Eeuwenlang werd dat kleine woord, dvu, ongebruikt, maar nu was het beschikbaar, grammaticaal correct en heel begrijpelijk.

5. Werkwoorden die gedetailleerd zijn

In een Nederlandse tekst kunnen we veel gebruik maken van synoniemen. In andere talen zijn er meer keuzes voor verschillende woorden – maar met zeer specifieke betekenissen.

Als je zoekt naar een ander woord in de zin: “Ik droeg de baby en liep door de kamer”, dan kan ik ‘dragen’ vervangen door ‘vasthouden’. Maar de Tzeltal-taal in Zuid-Mexico heeft 26 zeer specifieke werkwoorden voor ‘dragen’. ‘Lat’ betekent in een bord of container dragen, ‘katten’ betekent ‘stevig vastgrijpen tussen twee objecten’ en tuch betekent ‘in een verticale positie dragen’. En dat zijn slechts drie van de 26 opties!

Het is belangrijk dat deze werkwoorden correct worden gebruikt, anders kan de hele betekenis van de zin veranderen. Dat maakt Bijbelvertalen lastig, maar het voegt visuele details toe die we in het Nederlands (en die de vertaalmachine) kunnen missen.

Tot slot

Bijbelvertalers verbazen ons met hun vaardigheden en doorzettingsvermogen. Op een dag zal het laatste woord van het laatste stukje Schrift voor de laatste taal worden vertaald en iedereen zal het verhaal van Gods liefde kunnen begrijpen.

Dank God dat hij vertalers de unieke gaven en passies heeft gegeven die ze nodig hebben om deel te nemen aan dit belangrijke werk.

Help mee vertalen

Ondersteun het Bijbelvertaalwerk!

Deel dit bericht

Gerelateerd

Delen en vermenigvuldigen

Feest in Nederland: het bookazine Vol Bewondering dat we al zo lang wilden uitbrengen, is klaar! In 50 verhalen leest…

Lees meer

Honger naar Gods Woord

De Idaasha hebben honger naar Gods Woord, maar vertaalwerk vraagt vaak tientallen jaren geduld. Maar in Benin heeft het Idaasha…

Lees meer

Nog ruim 2.000 taalgroepen wachten op vertaalproject van de Bijbel

Van de ruim 7.000 talen die wereldwijd worden gesproken, wachten nog ruim 2.000 op een vertaalproject van de Bijbel. Dit…

Lees meer

Een nieuw lied, een lied van bewondering

Onlangs deelden we het bijzondere verhaal van de opdraging van het Koei Nieuwe Testament. Nog niet gelezen? Doen! Ik had…

Lees meer

Dit is wat Gods Woord wereldwijd teweeg brengt

Vandaag verschijnt bij Wycliffe Bijbelvertalers Nederland een uniek bookazine met de titel: Vol bewondering. In het bookazine staan 50 korte,…

Lees meer

Het grootste geschenk ooit

Er trekt een stoet van zo’n 400 man door de stoffige straten van het Cambodjaanse dorp. Sierlijke vlaggetjes wuiven in…

Lees meer

5 taalkundige redenen waarom Google Translate de Bijbel niet kan vertalen

Waarom gebruiken we niet gewoon Google Translate voor het vertalen van de Bijbel? Hier lees je vijf taalkundige redenen waarom…

Lees meer

Opnieuw een Bijbelvertaler vermoord in Kameroen

De lokale pastor Christopher Tanjoh is op 7 augustus vermoord bij een aanval in zijn dorp in Kameroen. Hij was…

Lees meer

We hebben een grote God

‘Dit is het nieuwe normaal’, een zin die u wellicht al vaak heeft gehoord. Wat voor mij nooit ‘normaal’ zal…

Lees meer

‘We geloven dat deze Bijbel levens zal veranderen’

Ben je wel eens ongeduldig omdat je pakketje nog niet is gearriveerd? Wij kunnen meestal precies bijhouden wanneer een pakket…

Lees meer

Familie Bout voor Wycliffe naar Roemenië

Alfred en Hannah Bout zijn zondagmiddag uitgezonden voor Wycliffe Bijbelvertalers. De kerkdienst, waarin zij Gods zegen vroegen over hun werk,…

Lees meer

Livestream bekijken op 27 juni

Op zaterdagavond 27 juni 2020 van 20.00-21.00 uur viert Wycliffe haar 50-jarig jubileum met een live uitzending (via YouTube). Dankbaarheid…

Lees meer

Wederkomst dichtbij

We naderen de dag waarop elke taalgroep op aarde toegang heeft tot het Woord van God. Alleen al in het…

Lees meer

Door de Bijbel weet So Phy dat ze van waarde is

In de verte ziet de Cambodjaanse So Phy ze al aankomen: de Bijbelvertalers die sinds kort in haar dorp wonen….

Lees meer

Wycliffe in 2019: Vertaalwerk in een stroomversnelling

Wycliffe Bijbelvertalers Nederland kan terugkijken op een mooi 2019. Dat blijkt uit het jaarverslag dat deze week is gepubliceerd. Zo…

Lees meer

De Geest doorbreekt de grenzen

Het zal u niet zijn ontgaan: Wycliffe Nederland viert haar 50-jarig bestaan. Om dit te vieren zijn we met een…

Lees meer

6 manieren om dankbaar te leven

Uit onderzoek blijkt dat wanneer mensen dankbaarheid uiten, ze gelukkiger zijn en positiever in het leven staan. We lezen dat…

Lees meer

“Er zit zoveel kracht in Gods Woord”

Henk Binnendijk over het belang van de Bijbel “De Bijbel is er voor gewone mensen.” Aan het woord is Henk…

Lees meer

Huis en haard – gedicht

Huis en Haard Ik wil naar huis- een plek waar mijn hart kan ademen zonder opgejaagd gevoel een plaats waar…

Lees meer

‘Ik help mensen graag Gods cadeau uitpakken’

Moedertaalonderwijs als basis van Bijbelvertaalwerk Het klinkt als een open deur, maar goed lees- en schrijfonderwijs in de moedertaal levert…

Lees meer